Henk Gerrits van Stichting Stolperstenen Groenlo onthulde woensdag 28 januari samen met burgemeester Annette Bronsvoort een nieuw informatiebord bij de Joodse begraafplaats in Groenlo. De onthulling trok veel belangstelling en vormt het sluitstuk van de restauratie van de historische begraafplaats aan de voet van de Kanonswal.
04-02-2026 - Informatiebord bij gerestaureerde Joodse begraafplaats onthuld
De genodigden verzamelden zich bij Brouwersnös waar zij welkom werden geheten door Gerrits. Hij vertelde over het lange voortraject van de restauratie. Daarna was het de beurt aan Diane Blanken van de Stichting Stolperstenen. Zij gaf een mooie toespraak doorspekt met woorden van Jiddische of Hebreeuwse afkomst: "Als je aan een millennial zou vragen ‘hesmekajem e'had', dan weten ze in Groenlo precies wat je bedoelt. In Eibergen of Winterswijk zou dat heel anders zijn. Het Grolse dialect met woorden als jajem, sjoegel en sjikse is daarmee heel bijzonder.”
 |
| Henk Gerrits van Stichting Stolperstenen Groenlo bij het zojuist door hem en burgemeester Annette Bronsvoort onthulde informatiebord. Foto: Kyra Broshuis. |
Door Kyra Broshuis
GROENLO - Diane Blanken van de Stichting Stolperstenen vertelde over de Joodse gemeenschap in Groenlo, die vooral bestond uit Duitse Joden. “Het ging betrekkelijk goed met de Joden in Groenlo. Pas in 1795 kregen de joden in Nederland volledige godsdienstvrijheid en in 1822 werd hier de synagoge ingewijd. In 1922 werd in verband met het 100-jarig bestaan een foto gemaakt, op deze foto zijn de kroonluchters goed te zien. Eén van deze is onlangs teruggevonden en die willen we graag laten restaureren. Het ontbreekt ons nog aan financiële middelen daarvoor.” Slechts een handjevol Grolse Joden overleefde de Tweede Wereldoorlog.
Een open hek
Voor de Joden die uit Groenlo werden weggevoerd en vermoord, zijn inmiddels 67 Stolperstenen gelegd. “De synagoge werd na de oorlog verkocht en in 1969 werd met de toenmalige gemeente Groenlo afgesproken dat de Joodse begraafplaats eeuwig wordt onderhouden. De muur en het metaheerhuisje kwamen voor rekening van de eigenaar, het Nederlands Israëlitisch Kerkgenootschap (NIK). De muur was hard aan restauratie toe, zeker na storm Dudley in 2022”, legt Coen Abram van het NIK uit. Hij roemt de onvolprezen inzet van Henk Gerrits: “Hij heeft ontzettend veel werk verzet om de restauratie voor elkaar te krijgen.” De firma Hoffman uit Beltrum heeft de muur hersteld en voorzien van bijzondere kijkgaten. Ook het ijzeren hek aan de achterkant is vervangen. “Het dichte hek is vervangen door een open hek met kleine Davidsterren aan de onderkant. Ook is er een drainagesysteem aangelegd dat de muur moet beschermen tegen de invloed van water.”
Verhalen
Bij de begraafplaats zelf is het de eer aan burgemeester Annette Bronsvoort en Henk Gerrits om het informatiebord te onthullen. Het bord heeft als titel ‘Een stille getuige van Grolse geschiedenis' en vertelt in drie talen - Nederlands, Engels en Duits - over de Joodse gemeenschap in Groenlo. "We staan hier ook dankzij de unanieme besluitvorming in de gemeenteraad om budget beschikbaar te stellen”, zegt de burgemeester. "Heel veel dank aan het NIK voor hun goede werk en aan de Stichting Stolperstenen Groenlo. Zij opereren in de luwte maar doen ontzettend veel. De stolperstenen zijn ontzettend belangrijk; zij vertellen niet alleen het grote verhaal maar ook de kleine persoonlijke verhalen. Er zijn veel verhalen te vertellen en er is veel leed te verwerken. Het is goed dat we dit joods cultureel erfgoed kunnen bewaren als een blijvende herinnering.”
Bron: Groenlose Gids
Hieronder is de videoregistratie te zien die is gemaakt door de ZSOM uit Groenlo.